گپ فرهنگی
سه شنبه 27 اردیبهشت 1390 :: نویسنده : mkafi

تولید علم و دروازه‌بانان

چرا با وجود این كه در كشور ما ایران هزینه‌های سنگینی برای تولید علم و اسلامی كردن آن (كه به جد شخصا به آن باور دارم) پرداخت می‌شود، مساعی‌ها و تلاشهای اسلامی كردن علم و معرفت به ظاهر، به نتیجه نمی‌رسد. افزون بر این تلاشها، در جامعه كس یا كسانی نیز هستند از جمله مقام معظم رهبری كه مصمم به ارتقا  سطح علمی جامعه و اسلامی كردن علم هستند. شاید یكی از دلایل اصلی عدم توفیق در اسلامی كردن علم و عدم توسعة علمی كشور وجود گروهی اجتماعی در جامعه است كه آنها را «دروازه‌بانان اجتماعی» یا «پیامبران نامرسل» می‌نامم. دروازه‌بانان در هر جامعه‌ای مثل دروازه‌بانان بازی فوتبال عمل می‌كنند كه مانع از رسیدن رقیب به هدف خود می‌شوند. اینان مدیران عالی و میانی جامعه هستند كه به دلیل جلوگیری از شكل‌گیری احتمالی علم غیرنافع و انحراف احتمالی فكری و معرفتی، از ورود افراد، اندیشمندان و نخبگان جامعه به عرصة تولید علم جلوگیری می‌كنند. علم مورد نظر دروازه‌بانان، علم و معرفتی نهادینه شدة در جامعه است كه باید پشتوانة تئوریك برای مدعیات كلامی و دینی ارائه كند. علمی كه نتواند چنین پشتوانه‌ای را برای مدعیات كلامی به وجود آورد، علم غیرنافع و مضر تلقی می‌شود و از این رو باید از تولید آن جلوگیری كرد. مسأله دروازه‌بانان اجتماعی به این می‌مانند كه گروهی در دامنة كوه از افتخارات فتح قله به خود می‌بالند و دوستدار آن هستند كه كسانی به خود جرأت دهند و آن را فتح كنند. ولی وقتی كس یا كسانی در صدد برمی‌آیند كه با پرداخت هزینه‌های سنگین شخصی و گروهی به سوی قله برای فتح آن حركت كنند، دروازه‌بانان به دلیل این كه شاید یك یا چند نفر از این گروه سقوط كند و آسیب ببینند، از صعود آنان به قله ممانعت می‌كنند.

این مسلم است كه كسب هر گونه دستآورد علمی یا فتح قله‌ها و به دست آوردن افتخارات، مستلزم پرداخت هزینه‌هایی است. از جمله هزینه‌های تولید علم و معرفت به خصوص در شاخة علوم انسانی ایجاد و تولید اندیشه‌هایی ناسازگار با فرهنگ مسلط جامعه است. اما در این صورت باید چكار كرد؟ آیا باید به دلیل این آسیب از تولید علم جلوگیری كرد؟ در گذشتة علمی جوامع اسلامی و غیر اسلامی این مسأله به وضوح وجود دارد كه زمانهایی كه اندیشمندان جامعه‌ای از آزادی در باب اندیشه برخوردار بوده‌اند، آن جامعه با مقداری آسیب به توسعه و تولید علم نائل شده است و در زمانیهایی كه اندیشمندان از آزادی تفكر برخوردار نبوده‌اند، جامعه به لحاظ علمی دچار انحطاط گردیده است. از این رو نباید به دلیل ترس از اتفاق چنین آسیبهایی به طور كلی از اندیشیدن و تولید علم جلوگیری كرد، چرا كه تولید علم هماهنگ با فرهنگ بومی و دینی می‌تواند از درون تضارب آرایی به دست آید كه در این میدان به مبارزه برخاسته‌اند.

اما این كه دروازه‌بانان به چه منظور و هدفی از تلاش علمی و فرهنگی جلوگیری می‌كنند، دلایل متعدد و تنوعی می‌تواند داشته باشد. رسالت دینی، به خطر افتادن منافع، ترس از باز شدن دستشان برای دیگران، متزلزل شدن موقعیت و پستهای سیاسی اجتماعی، سكولار شدن فرد، دین و جامعه، و ... می‌تواند از دلایل این ممانعتها باشد.





نوع مطلب : جامعه‌شناسی علم، جامعه‌شناسی عمومی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :