گپ فرهنگی
شنبه 16 اردیبهشت 1391 :: نویسنده : mkafi

راه‌ها و شیوه‌های متعددی برای اسلامی كردن علوم انسانی وجود دارد. تغییر موضوع علم به موضوعات جوامع اسلامی، اخذ فرضیه‌ها از منابع اسلامی، استفاده از روش وحیانی كنار روش تجربی، حاكم كردن جهان‌بینی اسلامی بر علم و اصلاح جهان‌بینی حاكم بر علم پوزیتیویستی، و...

اما این قلم باور به اسلامی كردن علوم انسانی از طریق استنباط نظریه یا نظریه‌هایی از قرآن و سنت دارد كه هم به لحاظ عقلی ممكن است و هم به لحاظ وقوعی قابل اجرا. اما تولید علوم انسانی اسلامی افزون بر امكان عقلی و وقوعی، نیازمند یك فضای اجتماعی و فرهنگی مناسب تولید علم نیز هست. محدود كردن محافل علمی، تحدید اساتید حوزه و دانشگاه، ایجاد كرسی‌های نظریه‌پردازی خارج از مراكز علمی، حاكمیت سیاسیون بر مراكز علمی و ... همگی حاكی از نامناسب بودن فضای اجتماعی و فرهنگی برای تولید علم و نظریه‌پردازی است. بنابر این به نظر می‌رسد در شرایط اجتماعی و فرهنگی فعلی جامعة ما تولید علوم انسانی اسلامی و نظریه‌پردازی امری بسیار سخت و تا حد زیادی ناممكن خواهد بود.

 اصطلاح كرسی‌های نظریهپردازی كه امروزه نقل مجالس و محافل نیمهعلمی[1] شدهاند با نظریه و نظریه‌پردازی بسیار فاصله دارد. محافل نیمه علمی درصددند به طور دستوری و هنجارین و بر اساس یكسری ایدئولوژیهای خاص كرسیهایی را تأسیس كنند. و بر اساس آن ایدئولوژیها نظریههایی را در حوزهها و زمینههای مختلف ساخته و پرداخته كنند. غافل از این كه نظریه‌پردازی و تأسیس كرسی نظریهپردازی به جزء همان فعالیت استادان حوزه و دانشگاه در زمینههای علمی و آموزشی خود و در پرتو آزاد اندیشی چیزی نیست. این كه اعضای هیئت علمی مراكز و مؤسسات علمی را با محدود كردن در اندیشیدن از نظریه‌پردازی باز داریم و در كنار آنها، دست به تأسیس مراكزی به اصطلاح كرسیهای نظریهپردازی بزنیم، مسلما راه به جایی نمیبرد.

من مخالف علم و پیشرفت آن نیستم. بلكه با نوع خاص محافظه‌كارانه، حكومتی و فرمایشی آن مخالفم؛ چرا كه علم دوستی را عین آزادی و خلاقیت می‌دانم و ابزاری برای حق‌طلبی و ظلم‌ستیزی. اما علمی كه از درون كرسی زمستانة نظریه‌پردازی بیرون می‌آید (بر فرض این كه به نظریه‌پردازی منجر شود) با علمی كه مد نظر من است، تفاوت دارد، چرا كه علم محافظه‌كارانه به جای آزادی، در صف حاكمیت و در خدمت به آن قرار دارد. در چنین فضایی كه دانشمندان عضو كرسیهای نظریه‌پردازی می‌شوند، به شكل مورچه‌گانی در می‌آیند كه خلاقیت و نبوغ خود را از دست می‌دهند و صرفا به جمع‌آوری اطلاعات از دیگران بسنده می‌كنند. سلطه چنین علمی بر جامعه مردم را تهدید می‌كند.

به طور خلاصه بر اساس فرمایش مقام معظم رهبری چنین می‌توان بیان کرد که ایجاد کرسی‌های نظریه‌پردازی و تولید علوم دینی نباید یک جهت‌گیری صرفا سیاسی باشد. اگر چه ایدة علوم انسانی اسلامی امروزه در ا‌یران سیاسی و از ناحیة حاکمیت و رأس هرم قدرت مورد تأکید قرار می‌گیرد تا از طرف نخبگان و اندیشمندان و بر اساس نیاز به چنین علمی، و همین امر شکل‌گیری علوم انسانی اسلامی را دچار چالش کرده است، اما علوم انسانی اسلامی کارآمد مورد نظر صاحب این قلم یک جهت‌گیری صرفا سیاسی نیست. بنابر این حصول علوم انسانی اسلامی کارآمد و معتبر ناممکن نیست.



[1]. محافل نیمه علمی به محافلی اطلاغ میشود كه مثل دانشگاهها، پژوهشگاهها و حوزههای علمیه كاملا علمی نیستند و افزون بر كارهای علمی به كارهای غیرعلمی نیز اشتغال دارند مثل انجمنها.





نوع مطلب : یادداشتهای روزانه، علم دینی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :